Zioła saponinowe i ich zastosowanie w kosmetykach

Saponiny to naturalne substancje roślinne, które w kontakcie z wodą pienią się i mają właściwości myjące, zioła saponinowe można więc przetestować jako naturalne szampony, płyny micelarne i inne kosmetyki do mycia twarzy i ciała. Saponiny  zbudowane są z dwóch części: z części cukrowej, która ma zdolność rozpuszczania się w wodzie i części, która w wodzie się nie rozpuszcza, nazywanej „aglikonem”. W oparciu o różnice w budowie cząsteczki aglikonu, saponiny dzieli się  na triterpenowe i sterydowe. Niektóre saponiny sterydowe służą do produkcji syntetycznych leków sterydowych.

Właściwości saponin:

  • działają przeciwzapalnie
  • mogą częściowo lub całkowicie zastąpić leki sterydowe w kuracjach skórnych
  • hamują rozwój grzybów oraz bakterii
  • mają właściwości myjące i pieniące
  • hamują rozwój komórek nowotworowych
  • działają wykrztuśnie, rozrzedzają wydzieliny w drogach oddechowych
  • normalizują skład mazi stawowej, hamują procesy zapalne w obrębie stawów
  • zapobiegają wzdęciom
  • poprawiają wydalanie toksyn z organizmu
  • zwiększają ilość wydalanego moczu
  • mają właściwości anaboliczne
  • z saponin roślinnych syntetyzuje się hormony płciowe i sterydowe leki przeciwzapalne

Jedną z głównych właściwości saponin jest zdolność niszczenia czerwonych krwinek czyli wywoływanie hemolizy. Z tego względu  preparaty ziołowe, do stosowania wewnętrznego, należy zażywać według ściśle określonych dawek, pod nadzorem fitoterapeuty. Stosowanie zewnętrzne nie stwarza zagrożenia. (świetny przykład psianka słodkogórz, o której pisałam na 1000rośłin.pl)

Należy jednak mieć świadomość, że nawet najbardziej ekologiczny i samodzielnie wykonany kosmetyk, zawierający zioła saponinowe, nie należy do kategorii „kosmetyków jadalnych”.

Kosmetyki z zawartością saponin sterydowych są szczególnie wartościowe do pielęgnacji i leczenia skóry z problemami: atopowego zapalenia skóry, łuszczycy, przemywania ran, trądziku oraz przy bólach mięśni, stawów, reumatyzmie.  Rozjaśniają skórę, zmniejszają widoczność porów, likwidują zaskórniki, zmiękczają i nabłyszczają włosy. Przy zaczerwienieniu, swędzeniu, ukąszeniu owada,  wystarczy przemycie naparem z rośliny zawierającej saponiny lub przyłożenie papki z roztartych liści (psianka słodkogórz, gwiazdnica).

Napary, soki, nalewki i ekstrakty glicerynowe z roślin saponinowych (sterydowych i triterpenowych) pełnią też rolę technologiczną w kosmetykach: poprawiają właściwości myjące, stabilność emulsji, piany, oraz trwałość kosmetyku. Warto łączyć kilka ziół zawierających saponiny, bowiem niektóre saponiny mają większy potencjał przeciwzapalny, inne przeciwbakteryjny, jeszcze inne są specjalistami od piany czy hamowania rozwoju grzybów.  Niektóre saponiny mają wbudowaną cząsteczkę kwasu, co skutkuje kwaśnym odczynem ekstraktów.

Można samodzielnie rozpoznać zioła saponinowe: jeśli wywar pieni się, podczas gotowania i przy potrząsaniu, to znak obecności saponin trójterpenowych.

Oto przegląd wybranych ziół saponinowych, z uwzględnieniem zagrożeń, jakie niesie bezmyślne zastosowanie wewnętrzne.*

Zioła saponinowe

nazwa polskagdzie szukaćobecność saponin sterydowychzagrożenie w stosowaniu wewnętrznymwskazówki techniczne
gwiazdnica (Stellaria)ogród, lasxziele można spożywać na kanapkach lub jako zieloną sałatkę raz na tydzień, duża zawartość witaminy Cgarść ziela zmiksuj z wodą na zielony eliksir, przecedź, zastosuj jako tonik do twarzy
psianka słodkogórz (Solanum dulcamara)wilgotne zarośla, rowy, brzeg jezioraxnie spożywać – ostrzegać dzieci (owoce wyglądają kusząco)wywar koi wszelkie podrażnienia i swędzenie skóry,
tojeść (Lysimachia)tojeść pospolita często rośnie blisko psianki, nad jeziorem, a kropkowana to pospolity kwiat ogrodowystosowana jako herbatka wykrztuśnawywar polecam do sporządzania kąpieli ziołowych
Sarsaparilla

(Smilax sarsaparilla)

Ameryka Pd, Gruzjaxstosowana jako suplement dietywywar pachnie budyniem waniliowym, co poprawia urok kosmetyku
mydłodrzew (Quillaja saponaria)Ameryka Pddopuszczone do stosowania w przemyśle spożywczym jako emulgator, ilość nie więcej niż 0,01%wysoka zawartość saponin
konwalijka dwulistna (Maianthemum bifolium)lasyx (silne działanie)zawiera glikozydy, które mają wpływ na prace serca, nie stosować na własną rękę, to silny lek/trucizna
kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum)parki, alejexpreparaty z kasztanowca dostępne są w aptekach w formie nalewkiuszczelnia naczynia krwionośne
poziewnik (Galeopsis)lasy, nieużytkistosowany w herbatkach wykrztuśnych i regenerujących tkankę płucnązawiera łatwo przyswajalną i krzemionkę, wystarczy zrobić napar
komonica (Lotus)łąkiw herbatkach fitosterolowych (przy menopauzie)fitosterole poprawiają stan dojrzałej skóry
kłącze kosaćca (Iris)wilgotne łąki
siódmaczek (Trientalis europaea)lasxwyraźnie przeciwbólowe przy zwichnięciach, bólach mięśni
orzechy piorące, zapian (Sapindus mukorossi)Indiewywary spontanicznie fermentują, mają kwaśny odczyn pH, mają octowy zapach
shikkakai (Acacia concinna)Indieduża dawka saponin, „szampon w proszku”kwaśny odczyn
mydlnica korzeń (Saponaria officinalis)
katalpa (Catalpa)x
jukka (Yucca)xcała roślina zawiera saponiny
komosa ryżowakomosę należy przepłukać przed gotowaniem, z powodu obecności saponin

 

  • Zioła saponinowe – tabela w trakcie edycji. Saponiny to temat najbliższych zajęć w Chatce Czarów, 15-16 Września Wrocław oraz 6-7 października Łódź – szczegóły niebawem w zakładce Warsztaty

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *