Olejek eukaliptusowy właściwości i 9 zamienników na wszelki wypadek

Zakładam, że lubisz olejek eukaliptusowy. Ja lubię bardzo, stosuję często. Myślę, że tego olejku nie powinno zabraknąć w żadnym domu, bo to niedrogi i skuteczny olejek do wielu zastosowań. To najlepszy olejek do inhalacji w terapiach górnych dróg oddechowych i nie tylko. Podstawa aromaterapii w domu.

Wyobraź sobie czarny scenariusz: zabrakło olejku eukaliptusowego. Jak żyć? W tym tekście wytłumaczę Ci jakie olejki możesz użyć zamiast eukaliptusa i dlaczego to możliwe.

Olejek eukaliptusowy: właściwości i zastosowanie w skrócie

  • olejek eteryczny eukaliptusowy oczyszcza drogi oddechowe z zalegającej wydzieliny podczas zapalenia oskrzeli, zatok, nieżytu czy bólu gardła i ułatwia jej wykrztuszanie. Pobudza wentylację płuc. Stosuj olejek eukaliptusowy do inhalacji przy pierwszych oznakach przeziębienia, a także przy przewlekłych stanach zapalnych zatok, kaszlu
  • działa przeciwzapalnie na skórę, układ oddechowy, pokarmowy i moczowy
  • obniża gorączkę
  • przyspiesza gojenie się wrzodów, ran, oparzeń, przy infekcjach skóry
  • użyty na skórę działa antybakteryjnie, przeciwgrzybiczo oraz znieczulająco
  • łagodzi swędzenie po ukąszeniach owadów, ponadto często wykorzystywany jako repelent, również przeciw pasożytom (pchły, roztocza, wszy)
  • stosowany w maściach przeciwreumatycznych oraz  przeciwbólowych, bo działa rozgrzewająco na skórę i zmniejsza odczucie bólu
  • rozpylany w pomieszczeniach służy do dezynfekcji powietrza, hamując namnażanie się wirusów i grzybów
  • ma właściwości dezodoryzujące
  • wzmaga wydzielanie moczu i żółci, a także działa rozkurczająco na mięśnie gładkie
  • przyspiesza rozpad i wydalanie z organizmu substancji toksycznych
  • działa uspokajająco, również przy lękach (przez wpływ na GABA)
  • poprawia zdolność skupiania uwagi (przez wpływ na AchE)


Dlaczego olejek eukaliptusowy jest taki skuteczny?

Pewna pula właściwości każdego olejku eterycznego związana jest z tym, jak odbieramy zapach. Czyli czy się nam podoba, czy nie i jak nam się kojarzy. Podstawy takiego psychologicznego wpływu aromaterapii tłumaczę w poście Liście pomidora, czyli który zapach jest piękny, a który ważny. Ale przecież trudno oczekiwać, że gęstość śluzu w oskrzelach zależy od naszego gustu zapachowego. Trudno spodziewać się, że jakaś bakteria czy wirus zostaną unicestwione z powodu zapachu. Tu oczywiście chodzi o coś więcej.

Olejki eteryczne składają się z rozmaitych substancji chemicznych. Akurat tak się składa, że działanie eukaliptusa jest ściśle zależne od zawartości substancji o nazwie 1,8-cyneol. W zasadzie kiedy przeglądasz „olejek eukaliptusowy właściwości” to będą one zbieżne z tymi dla 1,8-cyneolu. Ta substancja była zresztą nazywana eukaliptolem (a także kajeputolem, bo występuje również w olejku kajeputowym). I jeśli zabraknie eukaliptusa, to po prostu poszukaj innego olejku z 1,8-cyneolem w składzie i użyj zamiast eukaliptusa.

Właściwości olejku eukaliptusa a zawartość 1,8 cyneolu

Zajrzyj do obszernej monografii olejku kajeputowego po szczegółowy opis właściwości i zastosowania 1,8-cyneolu.



Co zamiast eukaliptusa – więcej opcji

Oto zestaw olejków eterycznych, dla których cechą wspólną jest wysoka zawartość 1,8-cyneolu. W aromaterapii, szczególnie w terapiach układu oddechowego olejki bogate w 1,8-cyneol można stosować zamiennie, kierując się ogólnymi zasadami bezpieczeństwa. Zauważ jednak, że zawartość procentowa 1,8-cyneolu w poszczególnych olejkach jest różna. I tak maksymalną porcję tego związku mamy w eukaliptusie farmakopealnym (80-85%), natomiast lawenda spika i mirt mają go już tylko około 35%. Mają za to w składzie inne molekuły, na przykład kamforę, linalol, więc będą wykazywać jeszcze inne właściwości (na przykład te z kamforą pobudzają, a z linalolem uspokajają). Wobec tego zawsze zapoznaj się z opisem tych zamienników przed użyciem.

NazwaZawartość 1,8-cyneolu oraz wybranych składnikówSzczególne cechy olejku
Eukaliptus gałkowy 80/85(Eucalyptus globulus)80-85%, ponadto pinen i globulolBardzo wysoka zawartość 1,8-cyneolu, standaryzowana na poziom 80-85% (olejek rektyfikowany wg wymagań Farmakopei UE), zapach zimny, czysty, nietrwały
Eukaliptus gałkowy (Eucalyptus globulus)65-84%Wysoka zawartość 1,8-cyneolu, zapach zależny od zawartości cyneolu
Kajeput (Melaleuca leucadendron / M. cajeputi)do 70%, ponadto terpineol ok. 18%Połączenie eukaliptusa i drzewka herbacianego, nieco drzewny zapach, może nawet przypominać zapach sera, trwały
Eukaliptus promienisty (Eucalyptus radiata)60,4-64,5%, ponadto terpineol, piperytonZapach nieco łagodniejszy, średnio trwały
Eukaliptus smithii (Eucalyptus smithii)77%, ponadto eudesmol, pinokarwonZapach łagodny, nietrwały
Niaouli ct. cyneol (Melaleuca quinquenervia)55-65%, ponadto pinen, terpineolŁagodniejszy zapach, z nutami drzew iglastych, trwały
Ravintsara ct. camphora(Cinnamomum camphora)56,7-63,7%, ponadto sabinen, terpineolZapach świeży, delikatny, czysty, klarowny, nietrwałe nuty serca, baza lekko iglasta, drzewna
Rozmaryn ct. cyneol (Rosmarinus officinalis)39-57,7%, ponadto kamfora 7,4-14.9%, pinenZapach z nutami kamfory i rozmarynu
Kardamon (Elettaria cardamomum)26,5-44,6%Zapach cyneolu zamaskowany nutami charakterystycznymi dla kardamonu.
Lawenda spika (Lavandula latifolia)28-35%, ponadto linalol i kamforaZapach zdecydowanie mniej słodki od olejku lawendy lekarskiej, 
Mirt (Myrtus communis)18,9-37,5%, ponadto pinenZapach przypominający drzewa iglaste

Bezpieczeństwo stosowania olejków z 1,8-cyneolem

Olejki eteryczne bogate w 1,8-cyneol stosuj ostrożnie szczególnie w terapiach dziecięcych. Olejki te mają często intensywny zapach, wręcz duszący. Olejek eukaliptusowy i inne bogate w 1,8-cyneol, a także mentol jak olejek mięty pieprzowej, mogą powodować paraliż ośrodkowego układu nerwowego oraz problemy z oddychaniem u dzieci, dlatego też nie należy ich aplikować blisko ust/nosa. Wynika to z nadwrażliwości dziecięcego układu oddechowego. To mija z wiekiem, około 3-5 roku życia.

Maksymalna dawka olejku eukaliptusowego do aplikowania na skórę osoby dorosłej to 20% (monografia UE). Strona Tisserand Institute podaje (Are eucalyptus and peppermint oils safe for young children?,), że w terapiach dziecięcych olejki eukaliptusowe stosować można do dyfuzji w pomieszczeniach oraz na skórę w stężeniach: do 3 roku życia do 0,5%, 3-6 lat do 1% w gotowym produkcie.

Wielu aromaterapeutów (m.in. Worwood 2016) w terapiach dziecięcych zaleca stopniowe wprowadzanie olejków bogatych w 1,8-cyneol, poczynając od tych, które charakteryzują się najbardziej łagodnym zapachem, czyli dla najmłodszych dzieci olejek ravintsara i kajeput (3-5 lat), następnie niaouli, eukaliptus radiata (6-8 lat), natomiast olejek eukaliptusa gałkowego dla dzieci powyżej 12 r. ż. 

Istnieje długa tradycja stosowania olejku wewnętrznie, a Komisja Europejska ustaliła dobową dawkę na 0,3-0,6 g. Olejku nie należy stosować wewnętrznie w czasie ciąży. Olejek eukaliptusowy stosowany jest także w przemyśle spożywczym.

Ten post ma 7 komentarzy

  1. Paula Sienkiewicz

    Bardzo przydatne zestawienie – ściągawka, dzięki której łatwiej mi się poruszać po meandrach aromaterapii (Herbiness to skarbnica bardzo rzetelnej wiedzy!). 1,8-cyneol cenię bardzo za właściwości i cieszę się, że natura dała tyle opcji do wyboru.

    Może ten wpis rozpocznie cykl wpisów o zamiennikach? Jestem bardzo ciekawa innych zestawień, np. pinen, linalol, kamfora i rzeka innych związków 🙂

    1. Inez

      O, dziękuję, cieszę się, że zaproponowałaś kolejne. Bardzo mi miło!

Dodaj komentarz

Polecane produkty

  • Bestseller
    Lawenda lekarska olejek eteryczny bio (Bułgaria) 15 ml Widok Siatki
  • Bestseller
    Mieszanka Lawenda 02 (olejki na sen dla dzieci) 10 ml Widok Siatki
  • Bestseller
    Mieszanka Marsylia 01 (olejki przeciwwirusowe) poj. 15 ml Widok Siatki
  • Bestseller
    Drzewo herbaciane olejek eteryczny (Australia) 15 ml Widok Siatki
  • Bestseller
    Bergamotka tłoczona olejek eteryczny BIO 10 ml Widok Siatki