Jak zrobić perfumy w domu? Poradnik dla początkujących

Trwa właśnie druga edycja warsztatu perfumerii naturalnej z Herbiness. To dla mnie święto, wielkie wydarzenie. Oto wraz z grupą 10 osób wkraczamy w inny wymiar. Wymiar zapachu. Przez 4 kolejne tygodnie będziemy badać, analizować zapachy naturalnych surowców aromatycznych i szukać prostych odpowiedzi na pytanie: Jak zrobić perfumy w domu? 

Czy chcesz robić własne perfumy?

Uczestnikami takich spotkań są często osoby z pewnym doświadczeniem, na przykład moi uczniowie z małych kursów perfumiarstwa, aromaterapeuci, twórcy kosmetyków, ale także osoby początkujące. To idealny układ, znany mi z kursów perfumiarstwa u samej Mandy Aftel. Doświadczyłam tam zarówno statusu uczestnika początkującego, jak i zaawansowanego, stąd wiem, że taki zespół może działać bardzo wydajnie i z korzyścią dla wszystkich. 

Perfumy w domu? Oczywiście, że tak!

U Mandy Aftel byłam już trzy razy. Jest największą gwiazdą świata współczesnej perfumerii i to wielki przywilej i szczęście móc pobierać nauki od samej Mistrzyni. Najciekawsze jest jednak to, że choć naturalne perfumy Mandy zajmują wysokie pozycje w rankingach najlepszych kreacji świata, to o tych perfumach można śmiało powiedzieć, że to perfumy domowe. Mandy robi je dosłownie w domu, w małych porcjach, wysyła klientom samodzielnie i to z liścikami ręcznie pisanymi błyszczącym atramentem. Co więcej, Twórczyni zawsze podkreśla ten domowy aspekt swych kreacji.

W tej domowości Mandy Aftel nie jest wcale odosobniona. Grono twórców rzemieślniczych (głównie pracujących w domu, na małą skalę) stale rośnie. Domowe w perfumiarstwie dawno przestało być synonimem amatorszczyzny i gorszej jakości. Komponować perfumy domowym sposobem znaczy teraz być w awangardzie. Bo czasy się zmieniają, a my coraz częściej szukamy produktów z duszę i sercem, misją czy filozofią, być może spersonalizowanych. Takich fajerwerków nie zapewni Ci żadna fabryka. A sama fabryka w procesie tworzenia perfum potrzebna wcale nie jest, bo do przygotowania perfum nie jest potrzebny specjalistyczny sprzęt. Wystarczy kilka szklanych butelek, pipety, ewentualnie waga, filtr do kawy i lejek. No i oczywiście pula surowców zapachowych, z których skomponujesz zapach perfum. Czyli pytanie „jak zrobić perfumy w domu” możemy śmiało zamienić na „jak zrobić perfumy”.

Kolekcja nut zapachowych – możesz zdobyć wszystko

W ostatnich latach w wielu domach przybyło przestrzeni i nie wiązało się to nawet z remontem czy przebudową. W kącie przy oknie przestrzeń szkoleniowa, obok sofy biuro, może nawet manufaktura w jadani. Odległość nie jest też tym, czym była dawniej. Masz ochotę na godzinny trening w instytucie perfumiarstwa w Kalifornii? Wystarczy podejść do klawiatury komputera. Marzy się Tobie olejek z Indii – klikasz i masz. Chcesz fiolkę najmodniejszej syntetycznej molekuły lub najnowsze piżmo? Wystarczy chwila na stronie sklepu internetowego, wizyta na stronie banku i chwila cierpliwości – przesyłka jest już w drodze. Nieco dłużej przyjdzie Ci szukać prawdziwej ambry, ale gwarantuję: w naszym zasięgu jest to, co przyprawiało o szybsze bicie serca dawnych twórców perfum. Wszystkie surowce naturalne oraz to, czym zachwyca się współczesny mainstream – surowce syntetyczne. I szczerze mówiąc coraz więcej osób korzysta z tej możliwości. Perfumiarstwo domowe rozkwita.

Perfumy – co to takiego?

Wiem, że wielu osobom słowo perfumy kojarzy się jednoznacznie z flakonikami z drogerii, prawdziwe perfumy to markowe perfumy na bazie alkoholu. Tymczasem perfumy to o wiele szersze pojęcie – nawet płyn do mycia naczyń i proszek do prania są perfumowane. Mamy perfumy w kremie do twarzy i ciała – twórcy kosmetyków prześcigają się kuszącymi aromatami. Perfumy na bazie jojoba ukryte pod etykietą olejku do masażu. Perfumowane świece i tabliczki woskowe. Aromatyczne środki ochrony przed owadami. Odświeżacze powietrza do domu i samochodu. Kompozycje zapachowe do kominków aromaterapeutycznych. Być może od dawna wiesz, jak zrobić perfumy w domu, tylko nie zdajesz sobie z tego sprawy.

Chcesz zrobić perfumy w domu – wskazówki na start

Kolekcja surowców

Po pierwsze: zgromadź swoje materiały w jednym miejscu. Jeśli ustawisz je grupami: osobno nuty bazy, nuty serca i nuty głowy, to będzie Ci łatwiej odszukać potrzebne zapachy. Zauważ, że jeśli ustawisz je na trzech półeczkach, ułożonych jedna nad drugą jak schodki, stworzysz iluzję organów – instrumentu, w którym każda nuta to jedna z Twoich esencji. Pracuj w pomieszczeniu wolnym od zastanych zapachów – kuchnia po gotowaniu bigosu nie nadaje się.

Porządek w miejscu pracy

Po drugie: utrzymuj porządek w miejscu pracy. Na blat, przy którym tworzysz kompozycję, przynieś tylko kilka buteleczek, tylko te, z którymi zamierzasz pracować. Ustaw je po jednej stronie blatu, a po użyciu, przestaw na stronę przeciwną: w ten sposób nie stracisz rachuby, co do kompozycji już trafiło, a co dopiero czeka na dodanie. Pomieszczenie, w którym pracujesz, powinno być wolne od zastanych zapachów, by nie zaburzyć percepcji zapachu w trakcie komponowania perfum.

Notuj swoje kompozycje

Po trzecie: miej stale pod ręką notes i notuj swoje pomysły i co ważniejsze – przepisy. Chyba każdy twórca  perfum ma kilka wspomnień o “zapachu życia”, “najpiękniejszym zapachu” i “mistrzostwie świata”, ale receptura nie została spisana. To pewnie dlatego, że niosły Cię skrzydła natchnienia, ogarnął Cię wir twórczej pasji. To prawda, zapachy potrafią wyzwolić w nas ogromne moce twórcze, a przy wybuchu kreatywności czasem łatwo zapomnieć o notatkach. Dlatego warto organizować sobie przestrzeń pracy w taki sposób, by kontrola kosztowała minimum wysiłku i wyrobić nawyk notowania każdej kropli dodanej do kompozycji. Receptury perfum warto zachowywać, nawet, jeśli były nieudane – taka lista popełnionych błędów jest często kluczem do uzyskania zapachu idealnego (bo wolnego od wcześniejszych błędów).

Jak zrobić perfumy w domu – limity dermalne

Jeśli samodzielnie komponujesz perfumy, to do Ciebie należy troska o względy bezpieczeństwa. Miej świadomość, że każdy surowiec (olejki, żywice, absoluty) może być alergenem. Zapoznaj się z limitami dermalnymi, na przykład w oparciu o certyfikaty IFRA – pisałam o tym w poście o naturalnych olejkach eterycznych. Do testowania zapachu używaj w miarę możliwości blotterów. To znaczy, nie ma potrzeby, żeby każde twoje dzieło od razu testować na nadgarstku. Pamiętaj o tym, bo reakcja alergiczna to nic fajnego. Niektóre olejki eteryczne mogą nawet działać drażniąco lub fototoksycznie. Więcej o olejkach na skórę w poście: Olejki eteryczne w kosmetykach.

Więcej informacji – przydatne linki

Jak dbać o surowce perfumeryjne

Olejki eteryczne mogą z upływem czasu ulegać procesom: utleniania, polimeryzacji i żywiczenia (ciemnieją i gęstnieją). Do przemian dochodzi pod wpływem światła, ciepła i kontaktu z tlenem. Dlatego większość olejków należy przechowywać w szczelnie zakręconych buteleczkach, w chłodnym miejscu. Dzięki temu proces starzenia zostaje mocno spowolniony, wręcz zatrzymany. W uproszczeniu można przyjąć, że proces starzenia zainicjowany zostaje w momencie otwarcia nowej buteleczki z olejkiem. Im częściej olejek jest otwierany, tym proces przebiega szybciej. Utlenione olejki eteryczne mogą nieco zmieniać zapach i właściwości terapeutyczne, częściej wywołują reakcje niepożądane na skórze (alergie). 

Olejki wymagające szczególnej troski (sugeruję przechowywanie w lodówce) to m.in.:

  • cytrusowe 
  • z drzew iglastych
  • rumianek
  • mirt
  • kadzidłowiec

Postarzanie surowców perfumeryjnych – który olejek eteryczny lubi postarzanie?

Niektóre olejki celowo przechowuje się w otwartych pojemnikach. Celem takiego działania jest utlenienie składników olejku, co korzystnie wpływa na zapach i właściwości. Najczęściej postarzany jest olejek paczuli. Podobnie olejek drzewa sandałowego, cedrowy, wetiweria. Takie postarzane olejki można kupić, na przykład postarzana paczula dostępna jest u mnie w sklepie, ale najsensowniej jest… postarzać sobie olejki w domu 🙂

Ekonomia perfum

Zrobienie perfum w domu to z praktycznego punktu widzenia nic trudnego. Wystarczy dobrać kilka składników zapachowych i rozpuścić je w alkoholu etylowym. Przeciętne stężenie wonności w perfumach to 20% co oznacza, że użyć trzeba 2 g surowców aromatycznych (około 60 kropli) na 8 g alkoholu. To zmieści się w buteleczce 10 ml i nie polecam większych partii, zanim nie znajdziesz swojego idealnego zapachu. Szczerze mówiąc w czasie warsztatów i kursów perfumiarstwa pracujemy z jeszcze mniejszymi porcjami, czyli buteleczki 5 ml. To pozwala zminimalizować straty, jeśli kompozycja nie będzie udana. Nigdy nie dodajemy wody destylowanej do perfum, nie jest to potrzebne.

Podstawy komponowania zapachu

Zacznij eksperymentować, łączyć, zestawiać ze sobą różne surowce. W tej pracy kieruj się nosem. Ufaj instynktowi. Daj się ponieść wyobraźni. Obserwuj potencjał poszczególnych surowców, znajduj ich cechy wspólne i  kontrasty. O roli Twojego nosa w tym procesie pisałam w poście: Jak łączyć olejki eteryczne. A oto przykład takiego działania. 

Przykładowy przepis – perfumy sacred wood

W trakcie ostatniego kursu perfumiarstwa naturalnego pracowałyśmy z zapachem kategorii święte drewno (sacred wood). Naszym celem było zrobienie domowych perfum z olejków eterycznych i absolutów. Pierwszy etap należał do mnie – wybrałam pulę surowców pasujących do tej koncepcji. Wszystkie składniki możesz zobaczyć w opisie kursu.

Później przez 3 tygodnie uczestnicy zgłębiali naturę zapachu poszczególnych składników. Tak, to proces wymagający czasu. Ale na szczęście – im więcej czasu poświęcasz zapachowi, tym lepiej ci idzie. W kursie aromaterapii domowej 7 Kolorów – Niebieski, tłumaczę ten proces od strony neurologicznej. Tam też więcej o nazywaniu zapachów i zasadach kompozycji. Ten kurs to dobry pomysł na start, jeśli chcesz robić perfumy naturalne. 

A oto przykładowe receptury perfum z kategorii święte drewno (jednostką, którą posługujemy się na kursach, są krople):

  • kwiatowa, lekka kompozycja z żywicznym tłem
  • copaiba 5
  • benzoe 50% 2
  • mirra z Namibii (omumbiri) 5
  • ylang-ylang 1
  • kardamon 3
  • pieprz czarny 2
  • lipa absolut 1
  • spirytus 5 ml
  • lekka kompozycja żywiczna
  • kadzidłowiec carteri 5
  • benzoe 50% 2
  • mirra z Namibii (omumbiri) 5
  • ylang-ylang 1
  • hinoki 3
  • pieprz czarny 2
  • kardamon 1
  • spirytus 5 ml

Jak samodzielnie zrobić perfumy z kwiatów (domowym sposobem)

Perfumy kwiatowe to jedna z klasycznych rodzin olfaktorycznych. Kwiaty fascynowały ludzi od zawsze, a uzyskanie zapachu z kwiatów możliwe jest na wiele sposobów. Znakomite efekty można uzyskać dzięki „domowej” technice enfleurage. W tym sezonie zrobiłam takie kwiatowe perfumy z narcyzów, lilaka i róży. Są fantastyczne i proste do zrobienia, choć wymagają zaangażowania. W zasadzie trudno dzisiaj znaleźć miejsca, gdzie enfleurage wykonywane jest na większą/przemysłową skalę. Nic dziwnego – tu praca ludzka jest kluczowa, w dobie automatyzacji enfleurage skazane jest na zapomnienie. I to szansa dla małych wytwórni (domowych pracowni). Ta metoda idealnie oddaje zapach kwiatów.

Szczegółowe informacje znajdziesz w poście jak zrobić enfleurage na ciepło oraz enfleurage na zimno.

Perfumy z kwiatów – przegląd składników

Jeśli nie masz możliwości wykonać samodzielnie enfleurage, masz do wyboru zapachy kwiatów w formie olejków eterycznych, absolutów, a nawet ekstraktów CO2. Czasem z jednej rośliny można otrzymać kilka takich produktów. Oto przykłady:

  • Róża: olejek, absolut, hydrolat
  • Jaśmin: absolut, olejek jest dostępny bardzo rzadko (Indie)
  • Lipa: absolut, ekstrakt CO2
  • Rumianek: olejek, ekstrakt CO2, hydrolat
  • Lilak: ekstrakt CO2
  • Kwiat pomarańczy: olejek neroli, absolut kwiatów pomarańczy, hydrolat
  • Lawenda: olejek, absolut, hydrolat

Informacje uzupełniające o tym, dlaczego takie produkty z jednej rośliny pachną inaczej, znajdziesz we wpisie: Lawenda – dlaczego pachnie inaczej.

Nie tyko olejki eteryczne: konkrety i woski kwiatowe

Proces wytwarzania kwiatowych absolutów nie jest skomplikowany. Oto poszczególne etapy. Uwaga: to nie jest instrukcja pracy! Chcę Ci po prostu wytłumaczyć różnicę między konkretem, absolutem i woskiem kwiatowym. No i warto wiedzieć, że nawet absolut można zrobić w domu – więcej o tym w poście o mąkli tarniowej (absolucie mchu dębowego).

  1. Zgromadź surowiec
  2. Zalej go rozpuszczalnikiem (uwaga BHP)
  3. Przecedź i odparuj rozpuszczalnik
  4. Efekt: aromatyczna masa, to jest konkret
  5. Zalej konkret spirytusem
  6. Przefiltruj. Osad na filtrze to wosk kwiatowy – nie rozpuszcza się w spirytusie
  7. Uzyskany płyn delikatnie ogrzej, by odparować spirytus. Ten proces przeprowadza się w wyparce parowej. Po odparowaniu spirytusu zostaje absolut

Praktyczne wskazówki dotyczące stosowania konkretów i wosków 

Absolut: bez trudu użyjesz w perfumach stałych (olejowych) i alkoholowych. Absoluty całkowicie rozpuszczają się w spirytusie. 

Konkret: zastosowanie jw., jednak przy komponowaniu perfum alkoholowej zauważysz, że pewna część konkretu wytrąci się z perfum i opadnie na dno (to wosk kwiatowy). Koniecznie przefiltruj te perfumy by pozbyć się wosków. Mogłyby zatkać atomizer.

Woski kwiatowe: idealne do tabliczek woskowych, kosmetyków i perfum olejowych. Bardzo słabo rozpuszczają się w alkoholu – tu jednak zawsze warto poeksperymentować. Na przykład wosk zielonej herbaty który testowałam niedawno znakomicie oddał zapach do alkoholu, byłam bardzo zadowolona z eksperymentu. Woski kwiatowe to taki produkt uboczny produkcji absolutów i dostępne są w dość fajnych cenach. Na przykład Na przykład 100 g wosku jaśminowego to 80 zł (dla porównania cena konkretu to ok. 1800 zł i absolutu to 3600 zł za 100 ml).

Kwiatowe perfumy – DIY

W trakcie II edycji kursu perfumerii naturalnej na pierwszej lekcji pracowałyśmy ze składnikami, które zostały wytypowane jako trudniejsze z różnych względów. W trakcie tego ćwiczenia powstała bardzo atrakcyjna kompozycja oparta na absolucie różanym i ekstrakcie CO2 z korzennika (ziela angielskiego).

Receptura Róża z Korzennikiem

Oto wyjściowa receptura:

  • Paczula postarzana 2
  • Róża absolut 2
  • Korzennik ekstrakt CO2 1
  • Drzewo Ho 1
  • Bergamotka 2
  • Spirytus 25 kropli

Możesz ją oczywiście modyfikować według własnych preferencji zapachowych. Jeśli chcesz nieco bardziej utrwalić ten zapach, wypróbuj dodatek absolutu żywicy benzoesowej do bazy.

Ten post ma jeden komentarz

Dodaj komentarz